|
ÇEVRE
KANUNU
Kanun Numarası :
2872
Kabul
Tarihi : 9/8/1983
Yayımlandığı R.Gazete :
Tarih : 11/8/1983 Sayı : 18132
Yayımlandığı Düstur Tertip : 5
Cilt : 22 Sayfa : 499
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Tanımlar ve İlkeler
Amaç:
Madde 1 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/1 md.)
Bu Kanunun amacı, bütün canlıların
ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve
sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını
sağlamaktır.
Tanımlar:
Madde 2 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/2 md.)
Bu Kanunda geçen terimlerden;
Çevre: Canlıların yaşamları
boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak
etkileşim içinde bulundukları biyolojik, fiziksel, sosyal,
ekonomik ve kültürel ortamı,
Çevre korunması: Çevresel
değerlerin ve ekolojik dengenin tahribini, bozulmasını ve yok
olmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, çevreyi
iyileştirmeye ve geliştirmeye, çevre kirliliğini önlemeye
yönelik çalışmaların bütününü,
Çevre kirliliği: Çevrede meydana
gelen ve canlıların sağlığını, çevresel değerleri ve ekolojik
dengeyi bozabilecek her türlü olumsuz etkiyi,
Sürdürülebilir çevre: Gelecek
kuşakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini
tehlikeye atmadan, hem bugünün hem de gelecek kuşakların
çevresini oluşturan tüm çevresel değerlerin her alanda (sosyal,
ekonomik, fizikî vb.) ıslahı, korunması ve geliştirilmesi
sürecini,
Sürdürülebilir kalkınma: Bugünkü
ve gelecek kuşakların, sağlıklı bir çevrede yaşamasını güvence
altına alan çevresel, ekonomik ve sosyal hedefler arasında denge
kurulması esasına dayalı kalkınma ve gelişmeyi,
Alıcı ortam: Hava, su, toprak
ortamları ile bu ortamlarla ilişkili ekosistemleri,
Doğal varlık: Bütün bitki, hayvan,
mikroorganizmalar ile bunların yaşama ortamlarını,
Doğal kaynak: Hava, su, toprak
ve doğada bulunan cansız varlıkları,
——————————
(1)19/10/1989 tarih ve 383 sayılı
KHK'nin 25 inci maddesi; bu Kanun ile Çevre Müsteşarlığına
verilen yetkilerin, Özel Çevre Koruma Kurumu Başkanlığına
geçeceğini hüküm altına almıştır.
(2)9/8/1991 tarih ve 443 sayılı
KHK'nin geçici 1 inci maddesi ile çeşitli mevzuatta geçen "Çevre
Müsteşarlığı" ve "Çevreden Sorumlu Devlet Bakanlığı" ibareleri
"Çevre Bakanlığı", "Çevreden Sorumlu Devlet Bakanı" ve "Çevre
Müsteşarı" ibareleri "Çevre Bakanı" olarak değiştirilmiştir.
Kirleten: Faaliyetleri sırasında
veya sonrasında doğrudan veya dolaylı olarak çevre kirliliğine,
ekolojik dengenin ve çevrenin bozulmasına neden olan gerçek ve
tüzel kişileri,
Ekosistem: Canlıların kendi
aralarında ve cansız çevreleriyle ilişkilerini bir düzen içinde
yürüttükleri biyolojik, fiziksel ve kimyasal sistemi,
Atıksu: Evsel, endüstriyel,
tarımsal ve diğer kullanımlar sonucunda kirlenmiş veya
özellikleri kısmen veya tamamen değişmiş suları,
Atıksu altyapı tesisleri: Evsel
ve/veya endüstriyel atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile
atıksuların arıtıldığı ve alıcı ortama verilmesinin sağlandığı
sistem ve tesislerin tamamını,
Arıtma tesisi: Her türlü faaliyet
sonucu oluşan katı, sıvı ve gaz halindeki atıkların
yönetmeliklerde belirlenen standartları sağlayacak şekilde
arıtıldığı tesisleri,
Ekolojik denge: İnsan ve diğer
canlıların varlık ve gelişmelerini doğal yapılarına uygun bir
şekilde sürdürebilmeleri için gerekli olan şartların bütününü,
Sulak alan: Doğal veya yapay,
devamlı veya geçici, suları durgun veya akıntılı, tatlı, acı
veya tuzlu, denizlerin gelgit hareketlerinin çekilme devresinde
altı metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan, başta su kuşları
olmak üzere canlıların yaşama ortamı olarak önem taşıyan bütün
sular, bataklık, sazlık ve turbiyeler ile bu alanların kıyı
kenar çizgisinden itibaren kara tarafına doğru ekolojik açıdan
sulak alan kalan yerleri,
Biyolojik çeşitlilik:
Ekosistemlerin, türlerin, genlerin ve bunlar arasındaki
ilişkilerin tamamını,
Atık: Herhangi bir faaliyet
sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü
maddeyi,
Katı atık: Üreticisi tarafından
atılmak istenen ve toplumun huzuru ile özellikle çevrenin
korunması bakımından, düzenli bir şekilde bertaraf edilmesi
gereken katı atık maddeleri,
Evsel katı atık: Tehlikeli ve
zararlı atık kapsamına girmeyen konut, sanayi, işyeri, piknik
alanları gibi yerlerden gelen katı atıkları,
Tehlikeli atık: Fiziksel, kimyasal
ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile
insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden
olan atıklar ve bu atıklarla kirlenmiş maddeleri,
Tehlikeli kimyasallar: Fiziksel,
kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik
denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının
bozulmasına neden olan her türlü kimyasal madde ve ürünleri,
Kirli balast: Duran veya seyir
halindeki tankerden, gemiden veya diğer deniz araçlarından su
üzerine bırakıldığında; su üstünde veya bitişik sahil hattında
petrol, petrol türevi veya yağ izlerinin görülmesine neden olan
veya su üstünde ya da su altında renk değişikliği oluşturan veya
askıda katı madde/emülsiyon halinde maddelerin birikmesine yol
açan balast suyunu,
Çevresel etki değerlendirmesi:
Gerçekleştirilmesi plânlanan projelerin çevreye olabilecek
olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde, olumsuz yöndeki
etkilerin önlenmesi ya da çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza
indirilmesi için alınacak önlemlerin, seçilen yer ile teknoloji
alternatiflerinin belirlenerek değerlendirilmesinde ve
projelerin uygulanmasının izlenmesi ve kontrolünde sürdürülecek
çalışmaları,
Proje tanıtım dosyası:
Gerçekleşmesi plânlanan projenin yerini, özelliklerini, olası
olumsuz etkilerini ve öngörülen önlemleri içeren, projeyi genel
boyutları ile tanıtan bilgi ve belgeleri içeren dosyayı,
Stratejik çevresel değerlendirme:
Onaya tâbi plân ya da programın onayından önce plânlama veya
programlama sürecinin başlangıcından itibaren, çevresel
değerlerin plân ve programa entegre edilmesini sağlamak, plân ya
da programın olası çevresel etkilerini en aza indirmek ve karar
vericilere yardımcı olmak üzere katılımcı bir yaklaşımla
sürdürülen ve yazılı bir raporu da içeren çevresel değerlendirme
çalışmalarını,
Çevre yönetimi: İdarî, teknik,
hukukî, politik, ekonomik, sosyal ve kültürel araçları
kullanarak doğal ve yapay çevre unsurlarının sürdürülebilir
kullanımını ve gelişmesini sağlamak üzere yerel, bölgesel,
ulusal ve küresel düzeyde belirlenen politika ve stratejilerin
uygulanmasını,
Çevre yönetim birimi/Çevre
görevlisi: Bu Kanun ve Kanuna göre yürürlüğe konulan
düzenlemeler uyarınca denetime tâbi tesislerin faaliyetlerinin
mevzuata uygunluğunu, alınan tedbirlerin etkili olarak uygulanıp
uygulanmadığını değerlendiren, tesis içi yıllık denetim
programları düzenleyen birim ya da görevliyi,
Çevre gönüllüsü: Bakanlıkça, uygun
niteliklere sahip kişiler arasından seçilen ve bu Kanun ve
Kanuna göre yürürlüğe konulan düzenlemelere aykırı faaliyetleri
Bakanlığa iletmekle görevli ve yetkili kişiyi,
Hassas alan: Ötrofikasyon riski
yüksek olan ve Bakanlıkça belirlenecek kıyı ve iç su alanlarını,
Çevreye ilişkin bilgi: Su, hava,
toprak, bitki ve hayvan varlığı ile bunları olumsuz olarak
etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan faaliyetler ve alınan
idarî ve teknik önlemlere ilişkin olarak mevcut bulunan her
türlü yazılı, sözlü veya görüntülü bilgi veya veriyi,
İş termin plânı: Atıksu ve evsel
nitelikli katı atık kaynaklarının yönetmelikte belirtilen alıcı
ortam deşarj standartlarını sağlamak için yapmaları gereken
atıksu arıtma tesisi ve/veya kanalizasyon gibi altyapı tesisleri
ile katı atık bertaraf tesislerinin gerçekleştirilmesi sürecinde
yer alan yer seçimi, proje, ihale, inşaat, işletmeye alma gibi
işlerin zamanlamasını gösteren plânı,
Risk değerlendirmesi: Belirli
kimyasal madde ya da maddelerin potansiyel tehlikelerinin
belirlenmesi ve sonuçlarının hesaplanması yönünde kullanılan
yöntemler bütününü,
İyonlaştırıcı olmayan radyasyon:
İyonlaşmaya neden olmayan elektromanyetik dalgaları,
Elektromanyetik alan: Elektrik ve
manyetik alan bileşenleri olan dalgaların oluşturduğu alanı,
Koku: İnsanda koku alma duygusunu
harekete geçiren ve kokunun algılanmasına neden olan uçucu
maddelerin yarattığı etkiyi,
Hava kalitesi: İnsan ve çevresi
üzerine etki eden hava kirliliğinin göstergesi olan, çevre
havasında mevcut hava kirleticilerin artan miktarıyla azalan
kalitelerini,
Bakanlık: Çevre ve Orman
Bakanlığını,
ifade eder.
İlkeler:
Madde 3 –(Değişik: 26/4/2006 –
5491/3 md.)
Çevrenin korunmasına,
iyileştirilmesine ve kirliliğinin önlenmesine ilişkin genel
ilkeler şunlardır:
a) Başta idare, meslek odaları,
birlikler ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkes,
çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup bu
konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla
yükümlüdürler.
b) Çevrenin korunması, çevrenin
bozulmasının önlenmesi ve kirliliğin giderilmesi alanlarındaki
her türlü faaliyette; Bakanlık ve yerel yönetimler, gerekli
hallerde meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları
ile işbirliği yaparlar.
c) Arazi ve kaynak kullanım
kararlarını veren ve proje değerlendirmesi yapan yetkili
kuruluşlar, karar alma süreçlerinde sürdürülebilir kalkınma
ilkesini gözetirler.
d) Yapılacak ekonomik
faaliyetlerin faydası ile doğal kaynaklar üzerindeki etkisi
sürdürülebilir kalkınma ilkesi çerçevesinde uzun dönemli olarak
değerlendirilir.
e) Çevre politikalarının
oluşmasında katılım hakkı esastır. Bakanlık ve yerel yönetimler;
meslek odaları, birlikler, sivil toplum kuruluşları ve
vatandaşların çevre hakkını kullanacakları katılım ortamını
yaratmakla yükümlüdür.
f) Her türlü faaliyet sırasında
doğal kaynakların ve enerjinin verimli bir şekilde kullanılması
amacıyla atık oluşumunu kaynağında azaltan ve atıkların geri
kazanılmasını sağlayan çevre ile uyumlu teknolojilerin
kullanılması esastır.
g) Kirlenme ve bozulmanın
önlenmesi, sınırlandırılması, giderilmesi ve çevrenin
iyileştirilmesi için yapılan harcamalar kirleten veya bozulmaya
neden olan tarafından karşılanır. Kirletenin kirlenmeyi veya
bozulmayı durdurmak, gidermek veya azaltmak için gerekli
önlemleri almaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca
doğrudan alınması nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan
gerekli harcamalar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre kirletenden tahsil edilir.
h) Çevrenin korunması, çevre
kirliliğinin önlenmesi ve giderilmesi için uyulması zorunlu
standartlar ile vergi, harç, katılma payı, yenilenebilir enerji
kaynaklarının ve temiz teknolojilerin teşviki, emisyon ücreti ve
kirletme bedeli alınması, karbon ticareti gibi piyasaya dayalı
mekanizmalar ile ekonomik araçlar ve teşvikler kullanılır.
ı) Bölgesel ve küresel çevre
sorunlarının çözümüne yönelik olarak taraf olduğumuz
uluslararası anlaşmalar sonucu ortaya çıkan ulusal hak ve
yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gerekli teknik, idarî,
malî ve hukukî düzenlemeler Bakanlığın koordinasyonunda yapılır.
Gerçek ve tüzel kişiler, bu
düzenlemeler sonucu ortaya çıkabilecek maliyetleri karşılamakla
yükümlüdür.
j) Çevrenin korunması, çevre
kirliliğinin önlenmesi ve çevre sorunlarının çözümüne yönelik
gerekli teknik, idarî, malî ve hukukî düzenlemeler Bakanlığın
koordinasyonunda yapılır. 2690 sayılı Türkiye Atom Enerjisi
Kurumu Kanunu kapsamındaki konular Türkiye Atom Enerjisi Kurumu
tarafından yürütülür.
İKİNCİ BÖLÜM
Yüksek Çevre Kurulu ve Görevleri(1)
Yüksek Çevre Kurulu(1)
Madde 4 – (Mülga: 9/8/1991 - KHK -
443/43 md.; Yeniden düzenleme: 26/4/2006 – 5491/4 md.)
Başbakanın başkanlığında,
Başbakanın bulunmadığı zamanlarda Çevre ve Orman Bakanının
başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği sayıda bakan ile
Bakanlık Müsteşarından oluşan Yüksek Çevre Kurulu kurulmuştur.
Diğer bakanlar gündeme göre Kurul
toplantılarına başkan tarafından çağrılabilir.
Kurul yılda en az bir defa
toplanır.
Kurulun sekretarya hizmetleri
Bakanlıkça yürütülür.
Kurulun çalışmaları ile ilgili
konularda ön hazırlık ve değerlendirme yapmak üzere, Bakanlık
Müsteşarının başkanlığında ilgili bakanlık müsteşarları, diğer
kurum ve kuruluşların en üst düzey yetkili amirlerinin katılımı
ile toplantılar düzenlenir. Bu toplantılara gündeme göre ilgili
kamu kurumu niteliğindeki kuruluşların birlik temsilcileri,
meslek kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, yerel yönetim
temsilcileri, üniversite temsilcileri ve bilimsel kuruluşların
temsilcileri davet edilir.
Kurulun çalışma usûl ve esasları
ile diğer hususlar yönetmelikle belirlenir.
Yüksek Çevre Kurulunun görevleri(1)
Madde 5 – (Mülga: 13/3/1990 - KHK
- 409/12 md.; Yeniden düzenleme: 26/4/2006 – 5491/5 md.)
Yüksek Çevre Kurulunun görevleri
şunlardır:
a) Etkin bir çevre yönetiminin
sağlanması için hedef, politika ve strateji belirlemek.
b) Sürdürülebilir kalkınma ilkesi
çerçevesinde ekonomik kararlara çevre boyutunun dahil edilmesine
imkân veren hukukî ve idarî tedbirleri belirlemek.
c) Birden fazla bakanlık ve
kuruluşu ilgilendiren çevre konularına ilişkin uyuşmazlıklarda
nihai kararı vermek.
Madde 6 – 7 – (Mülga: 8/6/1984 -
KHK 222/30 md.)
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çevre Korunmasına İlişkin Önlemler
ve Yasaklar
Kirletme yasağı:
Madde 8 –
Her türlü atık ve artığı, çevreye
zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen
standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı
biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak
ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.
Kirlenme ihtimalinin bulunduğu
durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana
geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin
etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri
almakla yükümlüdürler.
______________________________
(1) 26/4/2006 tarihli ve 5491
sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle ikinci bölüm başlığı “Merkezi
ve Mahalli İdari Bölümleri ve Görevleri”, 4 üncü madde başlığı
“Merkez Çevre Kurulu” iken metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
Çevrenin korunması(1)
Madde 9 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/6 md.)
Çevrenin korunması amacıyla;
a) Doğal çevreyi oluşturan
biyolojik çeşitlilik ile bu çeşitliliği barındıran ekosistemin
korunması esastır. Biyolojik çeşitliliği koruma ve kullanım
esasları, yerel yönetimlerin, üniversitelerin, sivil toplum
kuruluşlarının ve ilgili diğer kuruluşların görüşleri alınarak
belirlenir.
b) Ülke fizikî mekânında,
sürdürülebilir kalkınma ilkesi doğrultusunda, koruma-kullanma
dengesi gözetilerek kentsel ve kırsal nüfusun barınma, çalışma,
dinlenme, ulaşım gibi ihtiyaçların karşılanması sonucu
oluşabilecek çevre kirliliğini önlemek amacıyla nazım ve
uygulama imar plânlarına esas teşkil etmek üzere bölge ve havza
bazında 1/50.000-1/100.000
ölçekli çevre düzeni plânları Bakanlıkça yapılır, yaptırılır ve
onaylanır. Bölge ve havza bazında çevre düzeni
plânlarının yapılmasına ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
c) Ulusal mevzuat ve taraf
olduğumuz uluslararası sözleşmeler ile koruma altına alınarak
koruma statüsü kazandırılmış alanlar ve ekolojik değeri olan
hassas alanların her tür ölçekteki plânlarda gösterilmesi
zorunludur. Koruma statüsü kazandırılmış alanlar ve ekolojik
değeri olan alanlar, plân kararı dışında kullanılamaz.
d) Ülke ve dünya ölçeğinde
ekolojik önemi olan, çevre kirlenmeleri ve bozulmalarına duyarlı
toprak ve su alanlarını, biyolojik çeşitliliğin, doğal
kaynakların ve bunlarla ilgili kültürel kaynakların gelecek
kuşaklara ulaşmasını emniyet altına almak üzere gerekli
düzenlemelerin yapılabilmesi amacıyla, Özel Çevre Koruma Bölgesi
olarak tespit ve ilan etmeye, bu alanlarda uygulanacak koruma ve
kullanma esasları ile plân ve projelerin hangi bakanlıkça
hazırlanıp yürütüleceğini belirlemeye Bakanlar Kurulu
yetkilidir.
Bu bölgelere ilişkin plân ve
projelerde; 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 9
uncu maddesi, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununun
plân onama yetkisini düzenleyen hükümleri, 21/7/1983 tarihli ve
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 8
inci maddesinin tabiat varlıkları, doğal sit alanları ve
bunların korunma alanlarının tespit ve tescili dışında kalan
yetkileri düzenleyen hükümleri ile aynı Kanunun 17 nci
maddesinin (a) bendi hükümleri uygulanmaz.
e) Sulak alanların doğal
yapılarının ve ekolojik dengelerinin korunması esastır. Sulak
alanların doldurulması ve kurutulması yolu ile arazi
kazanılamaz. Bu hükme aykırı olarak arazi kazanılması halinde
söz konusu alan faaliyet sahibince eski haline getirilir.
Sulak alanların korunması ve
yönetimine ilişkin usûl ve esaslar ilgili kurum ve kuruluşların
görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
f) Biyolojik çeşitliliğin
sürdürülebilirliliğinin sağlanması bakımından nesli tehdit veya
tehlike altında olanlar ile nadir bitki ve hayvan türlerinin
korunması esas olup, mevzuata aykırı biçimde ticarete konu
edilmeleri yasaktır.
g) Doğal kaynakların ve
varlıkların korunması, kirliliğinin ve tahribatının önlenmesi ve
kalitesinin iyileştirilmesi için gerekli idarî, hukukî ve teknik
esaslar Bakanlık tarafından belirlenir.
h) Ülkenin deniz, yeraltı ve
yerüstü su kaynaklarının ve su ürünleri istihsal alanlarının
korunarak kullanılmasının sağlanması ve kirlenmeye karşı
korunması esastır. Atıksu yönetimi ile ilgili politikaların
oluşturulması ve koordinasyonunun sağlanması Bakanlığın
sorumluluğundadır. Su ürünleri istihsal alanları ile ilgili
alıcı ortam standartları Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca
belirlenir.
Denizlerde yapılacak balık
çiftlikleri, hassas alan niteliğindeki kapalı koy ve körfezler
ile doğal ve arkeolojik sit alanlarında kurulamaz.
Alıcı su ortamlarına atıksu
deşarjlarına ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
ı) Çevrenin korunması ve
kamuoyunda çevre bilincinin geliştirilmesi amacıyla, okul öncesi
eğitimden başlanarak Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün eğitim
kurumlarının öğretim programlarında çevre ile ilgili konulara
yer verilmesi esastır.
––––––––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı “Çevre
Korunması” iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 6 ncı
maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Yaygın eğitime yönelik olarak,
radyo ve televizyon programlarında da çevrenin önemine ve çevre
bilincinin geliştirilmesine yönelik programlara yer verilmesi
esastır. Türkiye Radyo -
Televizyon Kurumu ile özel televizyon kanallarına ait televizyon
programlarında ayda en az iki saat, özel radyo
kanallarının programlarında ise ayda en az yarım saat eğitici
yayınların yapılması zorunludur. Bu yayınların % 20’sinin izlenme ve
dinlenme oranı en yüksek saatlerde yapılması esastır.
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, görev alanına giren hususlarda
bu maddenin takibi ile yükümlüdür.
j)
Çevre ile ilgili olarak
toplanan her türlü kaynak ve gelir, tahsisi mahiyette olup,
öncelikle çevrenin korunması, geliştirilmesi, ıslahı ve
kirliliğin önlenmesi için kullanılır.
Çevresel etki değerlendirilmesi:
Madde 10 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/7 md.)
Gerçekleştirmeyi plânladıkları
faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum,
kuruluş ve işletmeler, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya
proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler.
Çevresel Etki Değerlendirmesi
Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli
Değildir Kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin,
teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez; proje için yatırıma
başlanamaz ve ihale edilemez.
Petrol, jeotermal kaynaklar ve
maden arama faaliyetleri, Çevresel Etki Değerlendirmesi kapsamı
dışındadır.
Çevresel Etki Değerlendirmesine
tâbi projeler ve Stratejik Çevresel Değerlendirmeye tâbi plân ve
programlar ve konuya ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça
çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
İzin alma, arıtma ve bertaraf etme
yükümlülüğü (1)
Madde 11 –
(Değişik: 26/4/2006 –
5491/8 md.)
Üretim, tüketim ve hizmet
faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara
doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve
işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde
belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve
bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla
yükümlüdürler.
Birinci fıkrada belirtilen
yükümlülüğü bulunan tesis ve işletmeler ile yerleşim
birimlerine;
1) İnşaat ruhsatı aşamasında bu
yükümlülüğünü yerine getireceğini gösterir proje ve belgeleri
ilgili kuruma sunmadıkça inşaat ruhsatı verilmez.
2) İnşaatı bitmiş olanlardan, bu
yükümlülüğü yerine getirmeyenlere işletme ruhsatı ve/veya yapı
kullanma ruhsatı verilmez.
3) İnşaat ruhsatına, yapı kullanma
veya işletme ruhsatını haiz olmakla birlikte arıtma ve bertaraf
yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde, verilmiş yapı
kullanma izni veya işletme izni iptal edilir.
Faaliyetlerinde değişiklik yapmayı
ve/veya tesislerini büyütmeyi plânlayan gerçek ve tüzel kişiler
yönetmelikle belirlenen usûl ve esaslar çerçevesinde atıklarını
arıtma veya bertaraf etme yükümlülüğünü yerine getirmek
zorundadırlar.
Atıksuları toplayan kanalizasyon
sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların
bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması,
bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; büyükşehirlerde
20/11/1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunla
belirlenen kuruluşlar, belediye ve mücavir alan sınırları içinde
belediyeler, bunların dışında iskâna konu her türlü kullanım
alanında valiliğin denetiminde bu alanları kullananlar
sorumludur.
Serbest ve/veya endüstri
bölgelerinde bölge müdürlükleri, kültür ve turizm koruma ve
gelişme bölgelerinde, turizm merkezlerinde Kültür ve Turizm
Bakanlığı veya yetkili kıldığı birimler, organize sanayi
bölgelerinde organize sanayi bölgesi yönetimi, küçük sanayi
sitelerinde kooperatif başkanlıkları, mevcut yerleşim
alanlarından kopuk olarak münferit yapılmış tatil köyü, tatil
sitesi, turizm tesis alanları vb. kullanım alanlarında ise site
yönetimleri veya tesis işletmecileri atıksu altyapı
sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı ve işletilmesinden
sorumludurlar.
–––––––––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı "İşletme
izni ve haber verme yükümlülüğü:” iken, 26/4/2006 tarihli ve
5491 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
Atıksu altyapı sistemlerini
kullanan ve/veya kullanacaklar, bağlantı sistemlerinin olup
olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu
yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım,
ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve
atıksu miktarı oranında katılmak zorundadırlar. Bu hizmetlerden
yararlananlardan, belediye meclisince ve bu maddede sorumluluk
verilen diğer idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu
toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra uyarınca
tahsil edilen ücretler, atıksu ile ilgili hizmetler dışında
kullanılamaz.
Atıksu toplama havzasının birden
fazla belediye veya kurumun yetki sahasında olması halinde;
atıksu arıtma tesisini işleten kurum, atıksu ile ilgili yatırım
ve harcama giderlerini kirletenlerden kirlilik yükü ve atıksu
miktarı nispetinde tahsil eder.
Atık üreticileri uygun metot ve
teknolojiler ile atıklarını en az düzeye düşürecek tedbirleri
almak zorundadırlar.
Atıkların üretiminin ve
zararlarının önlenmesi veya azaltılması ile atıkların geri
kazanılması ve geri kazanılabilen atıkların kaynağında ayrı
toplanması esastır. Atık yönetim plânlarının hazırlanmasına
ilişkin esaslar, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Geri kazanım imkânı olmayan
atıklar, yönetmeliklerle belirlenen uygun yöntemlerle bertaraf
edilir.
Büyükşehir belediyeleri ve
belediyeler evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak,
kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlüdürler. Bu
hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacaklar, sorumlu
yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah
harcamalarına katılmakla yükümlüdür. Bu hizmetten
yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre
katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınır. Bu fıkra
uyarınca tahsil edilen ücretler, katı atıkla ilgili hizmetler
dışında kullanılamaz.
Üretici, ithalatçı ve piyasaya
sürenlerin sorumluluğu kapsamında yükümlülük getirilen
üreticiler, ithalatçılar ve piyasaya sürenler, ürünlerinin
faydalı kullanım ömrü sonucunda oluşan atıklarının toplanması,
taşınması, geri kazanımı, geri dönüşümü ve bertaraf edilmelerine
dair yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve bunlara yönelik
gerekli harcamalarının karşılanması, eğitim faaliyetlerinin
gerçekleştirilmesi amacıyla Bakanlığın koordinasyonunda bir
araya gelerek tüzel kişiliği haiz birlikler oluştururlar. Bu
kapsamda yükümlülük getirilen kurum ve kuruluşların
sorumluluklarının bu birliklere devrine ilişkin usûl ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
Tehlikeli atık üreticileri,
yönetmelikle belirlenecek esaslara göre atıklarını bertaraf
etmek veya ettirmekle yükümlüdürler.
Atık geri kazanım, geri dönüşüm ve
bertaraf tesislerini kurmak ve işletmek isteyen gerçek ve/veya
tüzel kişiler, yönetmelikle belirlenen esaslar doğrultusunda,
ürün standardı, ürünlerinin satışa uygunluğu ve piyasadaki
denetimi ile ilgili izni, ilgili kurumlardan almak kaydı ile
Bakanlıktan lisans almakla yükümlüdür.
Evsel atıklar hariç olmak üzere,
atık taşıma ve/veya toplama işlerini yapan kurum veya kuruluşlar
Bakanlıktan lisans almak zorundadır. Evsel atıkların taşıma ve
toplama işlerini yapan kurum ve kuruluşlar Bakanlıkça kayıt
altına alınır.
Atıksu arıtımı, atık bertarafı ve
atık geri kazanım tesisleri yapmak amacıyla belediyelerin hizmet
birlikleri kurmaları halinde, bu hizmet birliklerine araştırma,
etüt ve proje konularında Bakanlıkça teknik ve malî yardım
yapılır. Tesis yapım projeleri ise bu Kanunun 18 inci maddesi
çerçevesinde kredi veya yardım ile desteklenebilir. Kredi
borcunun geri ödenmemesi durumunda 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre takip
yapılır ve öncelikle 2380 sayılı Belediyelere ve İl Özel
İdarelerine Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi
Hakkında Kanunun ek 4 üncü maddesi hükümleri çerçevesinde ilgili
belediyelerin İller Bankasındaki paylarından tahsil olunur.
Arıtma ve bertaraf etme
yükümlülüğüne tâbi tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri,
bu yükümlülüğe istinaden kurulması zorunlu olan arıtma ve
bertaraf sistemleri, atıksu arıtma ve ön arıtma sistemleri ile
atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, onarımı, ıslahı,
işletilmesi ve harcamalara katkı paylarının belirlenmesi ile
ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça yönetmeliklerle düzenlenir.
Bu konuda diğer kanunlarla verilen yetkiler saklıdır.
Bu Kanunun uygulanmasını sağlamak
üzere alınması gereken izinler ve bu izinlerin tâbi olacağı usûl
ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.
Faaliyetleri nedeniyle çevreye
olumsuz etkileri olabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler
tarafından, faaliyetlerine ilişkin olası bir kaza durumunda,
kazanın çevreye olumsuz etkilerini kontrol altına almak ve
azaltmak üzere uygulanacak acil durum plânları hazırlanması
zorunludur. Buna ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Bu plânlar dikkate alınarak
Bakanlığın koordinasyonunda ilgili kurum ve kuruluşlarca yerel,
bölgesel ve ulusal acil durum plânları hazırlanır.
Liman, tersane, gemi bakım-onarım,
gemi söküm, marina gibi kıyı tesisleri; kendi tesislerinde ve
gemi ve diğer deniz araçlarında oluşan petrollü, yağlı katı
atıklar ve sintine, kirli balast, slaç, slop gibi sıvı atıklar
ile evsel atıksu ve katı atıkların alınması, depolanması,
taşınması ve bertarafı ile ilgili işlemleri ve tesisleri yapmak
veya yaptırmakla yükümlüdürler. Buna ilişkin usûl ve esaslar
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Denetim, bilgi verme ve bildirim
yükümlülüğü(1)
Madde
12 – (Değişik: 26/4/2006
– 5491/9 md.)
Bu Kanun hükümlerine uyulup
uyulmadığını denetleme yetkisi Bakanlığa aittir. Gerektiğinde
bu yetki, Bakanlıkça; il özel idarelerine, çevre denetim
birimlerini kuran belediye başkanlıklarına, Denizcilik
Müsteşarlığına, Sahil Güvenlik Komutanlığına, 13/10/1983 tarihli
ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre belirlenen
denetleme görevlilerine veya Bakanlıkça uygun görülen diğer
kurum ve kuruluşlara devredilir. Denetimler, Bakanlığın
belirlediği denetim usûl ve esasları çerçevesinde yapılır.
Askerî işyerleri, askerî bölgeler
ve tatbikatların bu Kanun çerçevesindeki denetimi ve
neticelerine ait işlemler; Genelkurmay Başkanlığı, Millî Savunma
Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve Bakanlık tarafından müştereken
hazırlanacak yönetmeliğe göre yürütülür.
İlgililer, Bakanlığın veya
denetimle yetkili diğer mercilerin isteyecekleri bilgi ve
belgeleri vermek, yetkililerin yaptıracakları analiz ve
ölçümlerin giderlerini karşılamak, denetim esnasında her türlü
kolaylığı göstermek zorundadırlar.
İlgililer, çevre kirliliğine neden
olabilecek faaliyetleri ile ilgili olarak, kullandıkları
hammadde, yakıt, çıkardıkları ürün ve atıklar ile üretim
şemalarını, acil durum plânlarını, izleme sistemleri ve kirlilik
raporları ile diğer bilgi ve belgeleri talep edilmesi halinde
Bakanlığa veya yetkili denetim birimine vermek zorundadırlar.
Denetim, bilgi verme ve bildirim
yükümlülüğüne ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Tehlikeli kimyasallar ve atıklar(2)
Madde 13
– (Değişik: 26/4/2006 –
5491/10 md.)
Tehlikeli kimyasalların
belirlenmesi, üretimi, ithalatı, atık konumuna gelinceye kadar
geçen süreçte kullanım alanları ve miktarları, etiketlenmesi,
ambalajlanması, sınıflandırılması, depolanması, risk
değerlendirilmesi, taşınması ile ihracatına ilişkin usûl ve
esaslar ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yönetmelik hükümlerine aykırı
olarak piyasaya sürüldüğü tespit edilen tehlikeli kimyasallar
ile bu kimyasalları içeren eşya, bunları satış ve kullanım
amacıyla piyasaya süren kurum, kuruluş ve işletmelere
toplattırılır ve imha ettirilir. Nakil ve imha için gereken
masraflar ilgililerince karşılanır. Bu yükümlülüğün yerine
getirilmemesi halinde bu masraflar, ilgili kurum, kuruluş ve
işletmelerden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.
Başbakanlık Dış Ticaret
Müsteşarlığı bazı yakıtların, maddelerin, atıkların, tehlikeli
kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eşyaların ithalini,
Bakanlığın görüşünü alarak yasaklayabilir veya kontrole tâbi
tutabilir.
Tehlikeli atıkların ithalatı
yasaktır.
Tehlikeli atıkların tanımı ile
tehlikeli atıkların oluşum aşamasından itibaren toplanması,
ayrılması, geçici ve ara depolanması, geri kazanılması, yeniden
kullanılması, taşınması, bertarafı, bertaraf sonrası kontrolü,
ihracatı, transit geçişi, ambalajlanması, etiketlenmesi,
denetimi ve atık yönetim plânlarının hazırlanması ile ilgili
usûl ve esaslar Bakanlıkça yayımlanacak yönetmelikle belirlenir.
Tehlikeli kimyasalların üretimi,
satışı, depolanması, kullanılması ve taşınması faaliyetleri ile
tehlikeli atıkların toplanması, taşınması, geçici ve ara
depolanması, geri kazanımı, yeniden kullanılması ve bertarafı
faaliyetlerinde bulunanlar, bu Kanun ile getirilen yükümlülükler
açısından müteselsilen sorumludurlar. Sorumlular bu Kanunda
belirtilen meslekî faaliyetleri nedeniyle oluşacak bir kaza
dolayısıyla üçüncü şahıslara verebilecekleri zararlara karşı
tehlikeli kimyasal ve tehlikeli atık malî sorumluluk sigortası
yaptırmak zorunda olup, faaliyetlerine başlamadan önce
Bakanlıktan gerekli izni alırlar. Sigorta yaptırma zorunluluğuna
uymayan kurum, kuruluş ve işletmelere bu faaliyetler için izin
verilmez.
––––––––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı "Denetim"
iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 9 uncu maddesiyle
metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
(2) Bu madde başlığı”Zararlı
kimyasal maddeler:” iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı
Kanunun 10 uncu maddesiyle metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
Bu maddede öngörülen zorunlu malî
sorumluluk sigortası, malî yeterliliklerine göre, Hazine
Müsteşarlığınca belirlenen sigorta şirketleri tarafından ya da
bağlı olduğu Bakanın onayı ile Hazine Müsteşarlığınca
çıkarılacak bir yönetmelikle oluşturulacak bir havuz tarafından
temin edilir. Havuzun yönetim ve işleyişi ile ilgili usûl ve
esaslar da aynı yönetmelikle belirlenir. Havuz, sigorta ve/veya
reasürans havuzu şeklinde oluşturulur. Kamu adına havuzda
belirli bir payın korunmasına karar verilmesi hususunda Hazine
Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakan yetkilidir. Havuzun
başlangıç giderleri için geri ödenmek üzere Hazine Müsteşarlığı
bütçesinden avans kullandırılabilir. Havuzun yükümlülükleri;
prim gelirleri ve bunların getirileri, piyasalardan sağlayacağı
reasürans ve benzeri korumalar ve ödeme gücüyle sınırlıdır.
Bakanlık, Hazine Müsteşarlığının
uygun görüşünü almak kaydıyla, tehlikeli kimyasallar ve
tehlikeli atıklarla ilgili faaliyetlerde bulunanların malî
sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğunu, bu sigortaya
ilişkin genel şartlar ile tarife ve talimatların yürürlüğe
girmesinden itibaren en çok bir yıl ertelemeye yetkilidir.
Her bir sorumlu tarafından
yaptırılacak malî sorumluluk sigortasına ilişkin sigorta genel
şartları Hazine Müsteşarlığınca onaylanır. Malî sorumluluk
sigortası tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığının bağlı
olduğu Bakan tarafından tespit edilir. Hazine Müsteşarlığının
bağlı olduğu Bakan tarifeyi serbest bırakmaya yetkilidir.
Gürültü:
Madde 14 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/11 md.)
Kişilerin huzur ve sükununu, beden
ve ruh sağlığını bozacak şekilde ilgili yönetmeliklerle
belirlenen standartlar üzerinde gürültü ve titreşim
oluşturulması yasaktır.
Ulaşım araçları, şantiye, fabrika,
atölye, işyeri, eğlence yeri, hizmet binaları ve konutlardan
kaynaklanan gürültü ve titreşimin yönetmeliklerle belirlenen
standartlara indirilmesi için faaliyet sahipleri tarafından
gerekli tedbirler alınır.
Faaliyetlerin durdurulması:
Madde 15 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/12 md.)
Bu Kanun ve bu Kanun uyarınca
yayımlanan yönetmeliklere aykırı davrananlara söz konusu aykırı
faaliyeti düzeltmek üzere Bakanlıkça ya da 12 nci maddenin
birinci fıkrası uyarınca denetim yetkisinin devredildiği kurum
ve merciler tarafından bir defaya mahsus olmak üzere esasları
yönetmelikle belirlenen ve bir yılı aşmamak üzere süre
verilebilir.
Faaliyet; süre verilmemesi halinde
derhal, süre verilmesi durumunda, bu süre sonunda aykırılık
düzeltilmez ise Bakanlıkça ya da 12 nci maddenin birinci fıkrası
uyarınca denetim yetkisinin devredildiği kurum ve merciler
tarafından kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz olarak
durdurulur. Çevre ve insan sağlığı yönünden tehlike yaratan
faaliyetler süre verilmeksizin durdurulur.
Çevresel Etki Değerlendirmesi
incelemesi yapılmaksızın başlanan faaliyetler Bakanlıkça, proje
tanıtım dosyası hazırlanmaksızın başlanan faaliyetler ise
mahallin en büyük mülkî amiri tarafından süre verilmeksizin
durdurulur.
Süre verilmesi ve faaliyetin
durdurulması, bu Kanunda öngörülen cezaların uygulanmasına engel
teşkil etmez.
Tehlikeli hallerde faaliyetin
durdurulması:
Madde 16 – (Mülga:
26/4/2006 – 5491/24 md.)
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
(1)
Çevre Kirliliğini Önleme Fonu
Fonun kurulması ve fondan
yararlanma:
Madde 17 – (Mülga: 21/2/2001 -
4629/6 md.)
Çevre katkı payı alınması, diğer
gelirler ve bütçe ödenekleri(2)
Madde 18 – (Mülga: 21/2/2001 -
4629/6 md.; Yeniden düzenleme: 26/4/2006-5491/13 md.)
Çevre kirliliğinin önlenmesi,
çevrenin iyileştirilmesi ve çevre ile ilgili yatırımların
desteklenmesi amacıyla;
a) İthaline izin verilen kontrole
tâbi yakıt ve atıkların CIF bedelinin yüzde biri ile hurdaların
CIF bedelinin binde beşi oranında alınacak miktar,
b) Büyükşehir belediyeleri su ve
kanalizasyon idarelerince tahsil edilen su ve kullanılmış suları
uzaklaştırma bedelinin yüzde biri,
çevre katkı payı olarak tahsil
edilir. Tahsil edilen bu tutarlar, ilgililerce en geç ertesi
ayın onbeşine kadar ilgili mal saymanlıkları hesaplarına
aktarılır ve bütçeye gelir kaydedilir.
Ayrıca, yurt içi ve yurt dışından
temin edilecek her türlü hibe, yardım ve bağışlar ile kredi
anapara geri dönüşleri ve kredi faizleri de tahsil edilerek,
Çevre ve Orman Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına
yatırılır ve bütçeye gelir kaydedilir.
Bu maddede sayılan gelirlerin
tahsilatında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Bakanlar Kurulu (a) ve (b)
bentlerinde yer alan oranları ayrı ayrı veya topluca sıfıra
kadar indirmeye veya kanunî oranına kadar yükseltmeye
yetkilidir.
Atıksu arıtımı, atık bertarafı ve
katı atık geri kazanım tesislerinin gözetim, fizibilite, etüt,
proje ve inşaat işlerinin kredi veya yardım suretiyle
desteklenmesi ile çevre düzeni plânlarının yapımı, hava, su ve
toprak kalitesinin ölçüm ve izleme ağının oluşturulması,
gürültünün önlenmesi ile ilgili etüt ve projelerin
desteklenmesi, acil müdahale plânlarının hazırlanması, Çevresel
Etki Değerlendirmesi faaliyetleri, havza koruma plânı
çalışmaları, biyolojik çeşitliliğin korunması, çölleşme ve
iklim değişikliği ile mücadele çalışmaları, stratejik
çevresel değerlendirme, nesli tehlikede olan bitki ve hayvan
türleri ile yaşama ortamlarının korunması, uluslararası
sözleşmelerden kaynaklanan yükümlülüklerin karşılanması, çevre
eğitimi ve yayını ile ilgili faaliyetler ve ihtisas komisyonları
için yapılan harcamalar ile çevre
kirliliğinin giderilmesi
çalışmaları için Bakanlık bütçesine, yılı bütçe gelirleri
içerisinde tahmin edilen yukarıdaki gelirler karşılığı
ödenek öngörülür.
Yukarıda sayılan gelirlerin
tahsili ve bütçede öngörülen ödeneklerin kullanımı ile ilgili
usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Fonun kullanılması:
Madde 19 – (Mülga: 21/2/2001 -
4629/6 md.)
––––––––––––––––––––
(1)“Dördüncü Bölüm” başlığı
21/2/2001 tarih ve 4629 sayılı Kanunun 6 ncı maddesiyle
yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Bu madde başlığı "Fonun
gelirleri" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun 13
üncü maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Cezai hükümler
İdari nitelikteki cezalar:
Madde 20 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/14 md.)
İdarî nitelikteki cezalar
şunlardır:
a) Ek 4 üncü madde uyarınca
emisyon ölçümü yaptırmayan motorlu taşıt sahiplerine 500 Türk
Lirası, yönetmeliklerle belirlenen standartlara aykırı emisyona
sebep olan motorlu taşıt sahiplerine 1.000 Türk Lirası idarî
para cezası verilir.
b) Hava kirliliği yönünden önemli
etkileri nedeniyle kurulması ve işletilmesi yönetmelikle izne
tâbi tutulan tesisleri, yetkili makamlardan izin almadan kuran
ve işleten veya iznin iptal edilmesine rağmen kurmaya ve
işletmeye devam eden veya bu tesislerde izin almaksızın sonradan
değişiklik yapan veya yetkili makamların gerekli gördükleri
değişiklikleri tanınan sürede yapmayanlara 24.000 Türk Lirası
idarî para cezası verilir. Bu tesislerde emisyon miktarları
yönetmelikle belirlenen sınırları aşıyorsa 48.000 Türk Lirası
idarî para cezası verilir.
İzne tâbi tesisleri, aldıkları
izin belgesinde veya yönetmeliklerde öngörülen önlemleri almadan
veya yönetmeliklerde belirlenen emisyon standartlarına ve
sınırlamalarına aykırı olarak işletenlere 24.000 Türk Lirası
idarî para cezası verilir.
c) Hava kirliliği yönünden
kurulması ve işletilmesi izne tâbi olmayan tesislerin
işletilmesi sırasında yönetmelikle belirlenen standartlara
aykırı emisyona neden olanlara 6.000 Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
Bu Kanunun ek 9 uncu maddesine
aykırı davrananlara 2.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Bu bendin birinci paragrafında
öngörülen fiilin konutlarla ilgili olarak işlenmesi halinde
verilecek ceza toplu veya ferdî ısıtılan konutlarda her bağımsız
bölüm için 300 Türk Lirasıdır. Bu cezai sorumluluk toplu
ısıtılan konutlarda yöneticiye, ferdî ısıtılan konutlarda ise
konutu kullanana aittir.
d) Hava kirliliği yönünden özel
önem taşıyan bölgelerde veya kirliliğin ciddi boyutlara ulaştığı
zamanlarda ve yerlerde veya kritik meteorolojik şartlarda
yönetmeliklerle öngörülen önlemleri almayan, yasaklara aykırı
davranan ya da mahallî çevre kurullarınca bu konuda alınan
kararlara uymayanlara bu maddenin (b) ve (c) bentlerinde
öngörülen cezalar bir kat artırılarak verilir.
Bu fiilin konutlarla ilgili olarak
işlenmesi halinde cezai sorumluluk bu maddenin (c) bendinin
üçüncü paragrafına göre tespit edilir.
e) Çevresel Etki Değerlendirmesi
sürecine başlamadan veya bu süreci tamamlamadan inşaata başlayan
ya da faaliyete geçenlere yapılan proje bedelinin yüzde ikisi
oranında idarî para cezası verilir. Cezaya konu olan durumlarda
yatırımcı faaliyet alanını eski hale getirmekle yükümlüdür.
Çevresel Etki Değerlendirmesi
sürecinde verdikleri taahhütnameye aykırı davrananlara, her bir
ihlal için 10.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.
f) 11 inci maddeye göre kurulması
zorunlu olan atık alım, ön arıtma, arıtma veya bertaraf
tesislerini kurmayanlar ile kurup da çalıştırmayanlara 60.000
Türk Lirası idarî para cezası verilir.
g) 12 nci maddede öngörülen
bildirim ve bilgi verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere
6.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.
h) Bu Kanunun 14 üncü maddesine
göre çıkarılan yönetmelikle belirlenen önlemleri almayan veya
standartlara aykırı şekilde gürültü ve titreşime neden olanlara,
konutlar için 400 Türk Lirası, ulaşım araçları için 1.200 Türk
Lirası, işyerleri ve atölyeler için 4.000 Türk Lirası, fabrika,
şantiye ve eğlence gürültüsü için 12.000 Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
ı) Bu Kanunda öngörülen yasaklara
ve sınırlamalara aykırı olarak ülkenin egemenlik alanlarındaki
denizlerde ve yargılama yetkisine tâbi olan deniz yetki
alanlarında ve bunlarla bağlantılı sularda, tabiî veya sunî
göller ve baraj gölleri ile akarsularda;
1) Petrol ve petrol türevleri (ham
petrol, akaryakıt, sintine, slaç, slop, rafine ürün, yağlı atık
vb.) tahliyesi veya deşarjı yapan tankerlerden, bin (dahil) gros
tona kadar olanlar için gros ton başına 40 Türk Lirası, bin ilâ
beşbin (dahil) gros ton arasında olanlara, bu miktar ve ilave
her gros ton başına 10 Türk Lirası, beşbin gros tondan fazla
olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her gros ton başına
100 Kuruş,
2) Kirli balast tahliyesi yapan
tankerlerden bin (dahil) gros tona kadar olanlar için gros ton
başına 30 Türk Lirası, bin ilâ beşbin (dahil) gros ton arasında
olanlara bu miktar ve ilave her gros ton başına 6 Türk Lirası,
beşbin gros tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve
ilave her gros ton başına 100 Kuruş,
3) Petrol türevleri (sintine,
slaç, slop, akaryakıt, yağlı atık vb.) veya kirli balast
tahliyesi yapan gemi ve diğer deniz vasıtalarından bin gros tona
kadar olanlar için gros ton başına 20 Türk Lirası, bin ilâ
beşbin (dahil) gros ton arasında olanlara bu miktar ve ilave her
gros ton başına 4 Türk Lirası, beşbin gros tondan fazla olanlara
ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her gros ton başına 100
Kuruş,
4) Katı atık bırakan veya evsel
atıksu deşarjı yapan tanker, gemi ve diğer deniz araçlarından
bin (dahil) gros tona kadar olanlar için gros ton başına 10 Türk
Lirası, bin ilâ beşbin (dahil) gros ton arasında olanlara bu
miktar ve ilave her gros ton başına 2 Türk Lirası, beşbin gros
tondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her
gros ton başına 40 Kuruş,
idarî para cezası verilir.
Tehlikeli madde ve atıkların
deşarjı durumunda uygulanacak idarî para cezaları, petrol ve
türevleri kategorisi esas alınarak on katı verilir.
Kirliliğin oluşmasını müteakip
gemi veya deniz aracının kendi imkânları ile neden olduğu
kirliliği giderdiğinin tespit edilmesi durumunda, idarî para
cezası 1/3 oranında uygulanır.
Cezanın derhal ve defaten
ödenmemesi veya bu hususta yeterli teminat gösterilmemesi
halinde, gemiler ve götürülebilen diğer deniz vasıtaları en
yakın liman yetkilisine teslim edilerek seyrüseferden ve
faaliyetten men edilir. Banka teminat mektubu veya geminin bağlı
olduğu kulüp sigortacısı tarafından düzenlenecek teminat mektubu
teminat olarak kabul edilir.
Yabancı devlet egemenliği
altındaki sularda bu devletlerin mevzuatının Türk bayraklı
gemiler tarafından ihlali durumunda, ilgili devletin ceza
uygulamaması ve Türkiye'nin cezalandırmasını talep etmesi
durumunda bu Kanun hükümleri uygulanır.
Bu bendin birinci paragrafı
dışında, bu Kanun ve bu Kanun uyarınca çıkarılan yönetmeliklere
aykırı olarak ülkenin egemenlik alanındaki denizlere ve
yargılama yetkisine tâbi olan deniz yetki alanlarına, içme ve
kullanma suyu sağlama amacına yönelik olmayan sulara atık
boşaltanlara 24.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Yukarıda öngörülen fiilin konutlarla ilgili olarak işlenmesi
halinde her konut ve bağımsız bölüm için 600 Türk Lirası idarî
para cezası verilir. Bu cezai sorumluluk, müstakil konutlarda
konutu kullanana, diğer konutlarda ise yöneticiye aittir.
i) Bu Kanunun ek 8 inci maddesi
uyarınca yürürlüğe konulan yönetmelik hükümlerine aykırı
davrananlara 1.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.
j) Kanunda ve yönetmelikte
öngörülen yasaklara veya standartlara aykırı olarak veya
önlemleri almadan atıkları toprağa verenlere 24.000 Türk Lirası
idarî para cezası verilir.
Bu fiilin konutlarla ilgili
olarak işlenmesi halinde her konut ve bağımsız bölüm için 600
Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezai sorumluluk,
müstakil konutlarda konutu kullanana, diğer konutlarda ise
yöneticiye aittir.
k) Bu Kanunun 9 uncu maddesinin
(a) bendinde belirtilen hususlara aykırı olarak
biyolojik çeşitliliği tahrip
edenlere, (d) bendi uyarınca ilan edilen Özel Çevre Koruma
Bölgeleri için tespit edilen koruma ve kullanma esaslarına
aykırı davrananlara ve (e) bendinin ikinci paragrafı uyarınca
sulak alanlar için yönetmelikle belirlenen koruma ve kullanım
usûl ve esaslarına aykırı davrananlar ile (f) bendinde
belirlenen esaslara ve yasaklamalara aykırı davrananlara 20.000
Türk Lirası, (e) bendinin birinci paragrafına aykırı
davrananlara 100.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.
l) Bu Kanunun ek 1 inci maddesinin
(c) bendine aykırı olarak anız yakanlara her dekar için 20 Türk
Lirası idarî para cezası verilir. Anız yakma fiilinin orman ve
sulak alanlara bitişik yerler ile meskûn mahallerde işlenmesi
durumunda ceza beş kat artırılır.
Bu Kanunun ek 1 inci maddesinin
(d) bendi uyarınca tespit edilen esaslara aykırı olarak ülkenin
egemenlik alanlarındaki denizlerden ve kazasına tâbi olan deniz
yetki alanlarından, akarsular ve göller ile tarım alanlarından
belirlenen esaslara aykırı olarak kum, çakıl ve benzeri
maddeleri alanlara metreküp başına 120 Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
m) Bu Kanunun ek 2 nci maddesinde
öngörülen çevre yönetim birimini kurmayanlara
6.000 Türk Lirası, çevre
görevlisi bulundurmayanlara ya da Bakanlıkça yetkilendirilmiş
firmalardan hizmet almayanlara 4.000 Türk Lirası idarî
para cezası verilir.
n) Bu Kanunun 9 uncu maddesi
uyarınca belirlenen koruma esaslarına aykırı olarak içme ve
kullanma suyu koruma alanlarına, kaynağın kendisine ve bu
kaynağı besleyen yerüstü ve yeraltı sularına, sulama ve drenaj
kanallarına atık boşaltanlara 48.000 Türk Lirası idarî para
cezası verilir.
Bu fiilin konutlarla ilgili olarak
işlenmesi halinde her konut ve bağımsız bölüm için 1.200 Türk
Lirası idarî para cezası verilir. Bu cezai sorumluluk, müstakil
konutlarda konutu kullanana, diğer konutlarda ise yöneticiye
aittir.
Bu alanlarda Kanuna ve
yönetmeliklere aykırı olarak yapılan yapılar 3194 sayılı İmar
Kanununda belirlenen esaslara göre yıktırılır.
o) Bu Kanunun 11 inci maddesinde
öngörülen acil durum plânlarını yönetmelikle belirlenen usûl ve
esaslara uygun olarak hazırlamayan ve bu plânların uygulanması
için gerekli tedbirleri almayan, ekip ve ekipmanları
bulundurmayanlar ile yerel, bölgesel ve ulusal acil durum
plânlarına uymayanlara 12.000 Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
p) Bu Kanunun 13 üncü maddesinde
öngörülen malî sorumluluk sigortasını yaptırmayanlara 24.000
Türk Lirası idarî para cezası verilir.
r) Bu Kanunda ve yönetmeliklerde
öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı
olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan,
geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya
bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk
Lirası idarî para cezası verilir.
s) Umuma açık yerlerde her ne
şekilde olursa olsun çevreyi kirletenlere 100 Türk Lirası idarî
para cezası verilir.
t) Tehlikeli atıkların her ne
şekilde olursa olsun ülkeye girişini sağlayanlara ayrı ayrı
2.000.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.
u) Tehlikeli atıkları ilgili
mercilere ön bildirimde bulunmadan ihraç eden veya transit
geçişini yapanlara 2.000.000 Türk Lirası idarî para cezası
verilir.
v) Bu Kanunda ve ilgili
yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı
olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara
depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan,
ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan
tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak
kapatmayanlara 100.000 Türk Lirasından 1.000.000 Türk Lirasına
kadar idarî para cezası verilir.
y) Tehlikeli kimyasallar ve bu
kimyasalları içeren eşyayı bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde
belirtilen usûl ve esaslara, yasak ve sınırlamalara aykırı
olarak üreten, işleyen, ithal ve ihraç eden, taşıyan, depolayan,
kullanan, ambalajlayan, etiketleyen, satan ve satışa sunanlara,
100.000 Türk Lirasından 1.000.000 Türk Lirasına kadar idarî para
cezası verilir.
Bu maddenin (k), (l), (r), (s),
(t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları
kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir.
Bu maddede öngörülen ceza
miktarlarını on katına kadar artırmaya Bakanlar Kurulu
yetkilidir.
Bu maddenin uygulamasında Türk
Ceza Kanunu ile diğer kanunların, fiilin suç oluşturması haline
ilişkin hükümleri saklıdır.
Kuruluş ve işletmelere verilecek
idari nitelikte cezalar:
Madde 21 – (Mülga: 26/4/2006 –
5491/24 md.)
Gemiler için verilecek cezalar:
Madde 22 – (Mülga: 26/4/2006 – 5491/24 md.)
Fiillerin tekrarı:
Madde 23 – (Değişik : 26/4/2006 –
5491/15 md.)
Bu Kanunda belirtilen idarî para cezaları,
bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin işlenmesinden
itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve
müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir.
İdari cezalarda yetki:
Madde 24 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/16 md.)
Bu
Kanunda öngörülen idarî yaptırım kararlarını verme yetkisi
Bakanlığa aittir.
Bu
yetki, 12 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca denetim
yetkisinin devredildiği
kurum ve merciler tarafından da kullanılır.
Bu Kanunda öngörülen idarî yaptırım
kararları Bakanlık merkez teşkilâtında genel müdürler, taşra
teşkilâtında il çevre ve orman müdürlerince verilir.
Bu Kanunun 12 nci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca denetim yetkisi verilen kurum ve merciler
tarafından verilen idarî para cezalarının yüzde ellisi, bu Kanun
uyarınca yapılacak denetimlerle ilgili harcamaları karşılamak ve
diğer çevre hizmetlerinde kullanılmak üzere bu kurumların
bütçesine gelir kaydedilir, yüzde ellisi ise genel bütçeye gelir
kaydedilir.
Bu Kanun uyarınca yapılacak denetimlerle
ilgili harcamaları karşılamak ve diğer çevre hizmetlerinde
kullanılmak üzere, Bakanlık bütçesine, genel bütçeye gelir
kaydedilecek idarî para cezaları karşılığı gerekli ödenek
öngörülür.
İdarî yaptırımların uygulanması,
tahsil usûlü ve itiraz(1)
Madde 25 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/17 md.)
Bu Kanunda öngörülen idarî
yaptırımların uygulanmasını gerektiren fiillerle ilgili olarak
yetkili denetleme elemanlarınca bir tutanak tanzim edilir. Bu
tutanak denetleme
elemanlarının bağlı bulunduğu ve idarî yaptırım kararını vermeye
yetkili mercie intikal ettirilir. Bu merci, tutanağı
değerlendirerek gerekli idarî yaptırım kararını verir. İdarî
yaptırım kararı, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat
Kanunu hükümlerine göre idarî yaptırım kararını veren merci
tarafından ilgiliye tebliğ edilir.
İdarî yaptırım kararlarına karşı
tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde idare mahkemesinde
dava açılabilir. Dava açmış olmak idarece verilen cezanın
tahsilini durdurmaz.
İdarî para cezalarının tahsil
usûlü hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler
Kanunu hükümleri uygulanır.
Ceza vermeye yetkili kurum ve
merciler tarafından tahsil edilen idarî para cezaları, Maliye
Bakanlığından izin alınarak Bakanlıkça bastırılan ve dağıtılan
makbuz karşılığında tahsil edilir.
Bu Kanuna göre verilecek idarî
para cezalarında ihlalin tespiti ve cezanın kesilmesi usûlleri
ile ceza uygulamasında kullanılacak makbuzların şekli, dağıtımı
ve kontrolüne ilişkin usûl ve esaslar Maliye Bakanlığının görüşü
alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Adlî nitelikteki cezalar(1)
Madde 26 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/18 md.)
Bu Kanunun 12 nci maddesinde
öngörülen bildirim ve bilgi verme yükümlülüğüne aykırı olarak
yanlış ve yanıltıcı bilgi verenler, altı aydan bir yıla kadar
hapis cezası ile cezalandırılır.
Bu Kanunun uygulanmasında yanlış
ve yanıltıcı belge düzenleyenler ve kullananlar hakkında
26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun belgede
sahtecilik suçuna ilişkin hükümleri uygulanır.
Bu maddeye göre yargıya intikal
eden çevresel etki değerlendirmesine ilişkin ihtilaflarda
çevresel etki değerlendirmesi süreci yargılama sonuna kadar
durur.
Diğer kanunlarda yazılı cezalar:
Madde 27 –
Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında
verilecek idari nitelikteki cezalar, bu fiiller için diğer
kanunlarda yazılı cezaların uygulanmasına engel olmaz.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Kirletenin sorumluluğu:
Madde 28 – (Değişik: 3/3/1988 -
3416/8.md.)
Çevreyi kirletenler ve çevreye
zarar verenler sebep oldukları kirlenme ve bozulmadan doğan
zararlardan dolayı kusur şartı aranmaksızın sorumludurlar.
–––––––––––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı "İdari
cezalara itiraz:" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı Kanunun
17 nci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Kirletenin, meydana gelen
zararlardan ötürü genel hükümlere göre de tazminat sorumluluğu
saklıdır.
(Ek fıkra: 26/4/2006 – 5491/19
md.) Çevreye verilen
zararların tazminine ilişkin talepler zarar görenin zararı ve
tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren beş yıl sonra
zamanaşımına uğrar.
Teşvik:
Madde 29 – (Değişik birinci fıkra:
26/4/2006 – 5491/20 md.)
Çevre kirliliğinin önlenmesi ve
giderilmesine ilişkin faaliyetler teşvik tedbirlerinden
yararlandırılır. Bu amaçla her yılın başında belirlenen teşvik
sistemine Bakanlığın görüşü alınmak sureti ile Hazine
Müsteşarlığınca yeni esaslar getirilebilir.
(Ek fıkra: 26/4/2006 – 5491/20
md.) Arıtma tesisi
kuran, işleten ve yönetmeliklerde belirtilen yükümlülükleri
yerine getiren kuruluşların arıtma tesislerinde kullandıkları
elektrik enerjisi tarifesinin, sanayi tesislerinde kullanılan
enerji tarifesinin yüzde ellisine kadar indirim uygulamaya
Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu yetkilidir.
Teşvik tedbirleri ile ilgili
esaslar yönetmelikle belirlenir. Bu Kanunda belirlenen cezalara
neden olan fiilleri işleyen gerçek ve tüzelkişiler, verilen süre
içinde söz konusu yükümlülüklerini yerine getirmedikleri
takdirde bu maddede yazılı teşvik tedbirlerinden yararlanamazlar
ve daha önce kendileri ile ilgili olarak uygulanmakta olan
teşvik tedbirleri durdurulur.
Bilgi edinme ve başvuru hakkı(2)
Madde 30 – (Değişik: 26/4/2006 –
5491/21 md.)
Çevreyi kirleten veya bozan bir
faaliyetten zarar gören veya haberdar olan herkes ilgili
mercilere başvurarak faaliyetle ilgili gerekli önlemlerin
alınmasını veya faaliyetin durdurulmasını isteyebilir.
Herkes, 9/10/2003 tarihli ve 4982
sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında çevreye ilişkin
bilgilere ulaşma hakkına sahiptir. Ancak, açıklanması halinde
üreme alanları, nadir türler gibi çevresel değerlere zarar
verecek bilgilere ilişkin talepler de bu Kanun kapsamında
reddedilebilir.
Yönetmelikler:
Madde 31 – (Değişik: 3/3/1988 -
3416/9 md.)
Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili
olarak çıkarılacak yönetmelikler, ilgili Bakanlıkların görüşü
alınarak Bakanlıkça hazırlanır. Kanunun yüyürürlüğe girmesinden
başlayarak en geç beş ay içinde Resmi Gazede yayımlanarak
yürürlüğe konulur.(3)
Uygulanmayacak Hükümler
Madde 32 – (Değişik: 3/3/1988 -
3416/10 md.)
Bu Kanuna göre yürürlüğe konulacak
yönetmeliklerin yayımından itibaren deniz kirliliğinin önlenmesi
hususunda 618 sayılı Limanlar Kanununun 4 ve 11 inci maddeleri
gereği yürürlükte bulunan ceza hükümleri ile 1380 sayılı Su
Ürünleri Kanununun 3288 sayılı Kanunla değişik geçici 1 inci
maddesi hükümleri uygulanmaz.
Ek Madde –(Ek: 4/6/1986 - 3301/6
md.; Mülga: 26/4/2006 – 5491/24 md.)
––––––––––––––––––––––––––––
(1) Bu madde başlığı "Mahkemece
verilecek cezalar:" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı
Kanunun 18 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
(2) Bu madde başlığı "İdari
makamlara başvurma:" iken, 26/4/2006 tarihli ve 5491 sayılı
Kanunun 21 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
(3) 26/4/2006 tarihli ve 5491
sayılı Kanunun 22 nci maddesiyle bu maddede yeralan “Çevre Genel
Müdürlüğünce” ibaresi “Bakanlıkça” olarak değiştirilmiş ve
metne işlenmiştir.
Ek Madde 1 –
(Ek: 26/4/2006 – 5491/23
md.)
Toprağın korunmasına ve
kirliliğinin önlenmesine ilişkin esaslar şunlardır:
a) Toprağın korunmasına ve
kirliliğinin önlenmesine, giderilmesine ilişkin usûl ve esaslar
ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
b) Taşocağı ve madencilik
faaliyetleri, malzeme ve toprak temini için arazide yapılan
kazılar, dökümler ve doğaya bırakılan atıklarla bozulan doğal
yapının yeniden kazanılmasına ilişkin usûl ve esaslar ilgili
kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
c) Anız yakılması, çayır ve
mer'aların tahribi ve erozyona sebebiyet verecek her türlü
faaliyet yasaktır. Ancak, ikinci ürün ekilen yörelerde
valiliklerce hazırlanan eylem plânı çerçevesinde ve valiliklerin
sorumluluğunda kontrollü anız yakmaya izin verilebilir.
d) Ülkenin egemenlik alanlarındaki
denizlerden, akar ve kuru dere yataklarından, göl yataklarından
ve tarım arazilerinden kum, çakıl ve benzeri maddelerin alınması
ile ilgili esaslar ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri
alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Ek Madde 2
– (Ek: 26/4/2006 –
5491/23 md.)
Faaliyetleri sonucu çevre
kirliliğine neden olacak veya çevreye zarar verecek kurum,
kuruluş ve işletmeler çevre yönetim birimi kurmak, çevre
görevlisi istihdam etmek veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş kurum
ve kuruluşlardan bu amaçla hizmet satın almakla yükümlüdürler.
Bu konuyla ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Ek Madde 3
– (Ek: 26/4/2006 –
5491/23 md.)
Bakanlık, yönetmelikte belirtilen
koşulları taşıyanları çevre gönüllüsü olarak görevlendirebilir.
Bu görev için ilgililere herhangi bir ücret ödenmez.
Görevini kötüye kullandığı tespit
edilen çevre gönüllülerinin bu görevleri sona erdirilir.
Çevre gönüllülerinin çalışma ve
eğitimlerine ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Ek Madde 4
– (Ek: 26/4/2006 –
5491/23 md.)
Motorlu taşıt sahipleri, egzoz
emisyonlarının yönetmelikle belirlenen standartlara uygunluğunu
belgelemek üzere egzoz emisyon ölçümü yaptırmak zorundadırlar.
Trafikte seyreden taşıtların egzoz emisyon ölçümleri ve
standartları ile ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Motorlu taşıt üreticileri de
üretim aşamasında yönetmelikle belirlenen emisyon standartlarını
sağlamakla yükümlüdür.
Ek Madde 5
– (Ek: 26/4/2006 –
5491/23 md.)
Bakanlık, bu Kanunla öngörülen
ölçme, izleme ve denetleme faaliyetleri ile çevre sorunlarının
çözümüne yönelik diğer faaliyetleri yerine getirmek üzere
gerekli kurumsal altyapıyı oluşturur.
Ek Madde 6
–(Ek: 26/4/2006 –
5491/23 md.)
Hava kalitesinin korunması ve hava
kirliliğinin önlenmesi için, ulusal enerji kaynakları öncelikli
olmak üzere, Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun temiz ve
kaliteli yakıtların ve yakma sistemlerinin üretilmesi ve
kullanılması zorunludur. Standartlara uygun olmayan yakma
sistemi ve yakıt üretenlere ruhsat verilmez, verilenlerin
ruhsatları iptal edilir.
Bakanlıkça, belirlenen temiz hava
politikalarının il ve ilçe merkezlerinde uygulanması ve hava
kalitesinin izlenmesi esastır.
Hava kalitesinin belirlenmesi,
izlenmesi ve ölçülmesine yönelik yöntemler, hava kalitesi sınır
değerleri ve bu sınır değerlerin aşılmaması için alınması
gerekli önlemler ile kamuoyunun bilgilendirilmesi ve
bilinçlendirilmesine ilişkin çalışmalar Bakanlıkça yürütülür. Bu
çalışmalara ilişkin usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Ek Madde 7
– (Ek: 26/4/2006 –
5491/23 md.)
Bakanlık, çevre ile ilgili olarak
gerekli gördüğü her türlü veri ve bilgiyi, kamu kurum ve
kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerden doğrudan istemeye
yetkilidir. Kendilerinden veri ve bilgi istenen tüm kamu kurum
ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişiler bu veri ve bilgileri
bedelsiz olarak ve talep edilen sürede vermekle yükümlüdür.
Ek Madde 8
– (Ek: 26/4/2006 –
5491/23 md.)
İyonlaştırıcı olmayan radyasyon
yayılımı sonucu oluşan elektromanyetik alanların çevre ve insan
sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin önlenmesi için usûl ve
esaslar, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Ek Madde 9
– (Ek: 26/4/2006 –
5491/23 md.)
Kokuya sebep olan emisyonların,
yönetmelikle belirlenen sınır değerlerin üzerinde çevreye
verilmesi yasaktır. Kokuya sebep olanlar, koku emisyonlarının
önlenmesine ilişkin tedbirleri almakla yükümlüdür. Buna ilişkin
idarî ve teknik usûl ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak
yönetmelikle belirlenir.
Geçici Madde 1 – (2872 sayılı
Kanunun numarasız geçici maddesi olup teselsül için
numaralandırılmıştır.)
Bu Kanunda belirtilen ilgili
yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya kadar gemiler ve diğer deniz
taşıt araçlarına 618 sayılı Limanlar Kanununun hükümlerine göre
denizlerin kirletilmesi ile ilgili olarak yapılan ceza
uygulamasına devam olunur.
Geçici Madde 2 – (Ek: 3/3/1988 -
3416/11.md.)
Bu Kanunun 12 ve 13 üncü
maddelerinde belirtilen ilgili yönetmelikler yürürlüğe
konuluncaya kadar, her türlü yakıt, atık, artık ve kimyasal
maddenin ithali Çevre Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Devlet
Bakanının onayına tabidir.
Yürürlük:
Madde 33 –
Bu Kanun yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme:
Madde 34 –
Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.
9/8/1983 TARİH VE 2872 SAYILI ANA
KANUNA İŞLENEMEYEN GEÇİCİ MADDELER
1 - 3/3/1988 tarih ve 3416 sayılı
Kanunun Geçici Maddesi:
Geçici Madde 1 –
Bu Kanunun 6 ncı maddesiyle
değiştirilen 2872 sayılı Çevre Kanununun 18 inci maddesinin (b)
bendi gereğince Fona ödenmesi gereken meblağ, 1986 yılı için on
lira üzerinden alınır.
2 – 26/4/2006 tarihli ve 5491
sayılı Kanunun Geçici Maddeleri:
Geçici Madde 1 –
Bu Kanun uyarınca ilgili bakanlıkların görüşü alınmak suretiyle
Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikler bu Kanunun yürürlüğe
girmesinden itibaren en geç bir yıl; Hazine Müsteşarlığı
tarafından tespit edilecek sigorta genel şartları ile Hazine
Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakan tarafından onaylanacak
tarife ve talimatlar bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren
en geç bir yıl içinde yayımlanır.
Geçici Madde 2 –
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte faal durumda olan
işletmelere bu Kanun ve yönetmeliklerle getirilen ek
yükümlülüklerin gerçekleştirilmesi için, yönetmeliklerin
yayımlanmasından sonra, Bakanlıkça bir yıla kadar süre
verilebilir.
2872 sayılı Çevre Kanununun 9 uncu
maddesinin (h) bendine aykırı tesisler, bu Kanunun yayımı
tarihinden itibaren bir yıl içerisinde kapatılır.
Geçici Madde 3 –
Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce Çevresel Etki
Değerlendirmesi Yönetmeliği hükümlerine tâbi olduğu halde,
yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerden, halihazırda yer seçimi
uygun olanlar, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren
altı ay içinde, ilgili yönetmelikler çerçevesinde gerekli
yükümlülüklerini yerine getirdiklerini gösterir çevresel durum
değerlendirme raporunu hazırlayarak Bakanlığa sunar. İlgili
yönetmeliklerde belirlenen şartları sağlayanlar başvuru
tarihinden itibaren altı ay içinde karara bağlanır.
Çevresel durum değerlendirme
raporunu altı ay içinde Bakanlığa sunmayan ya da raporun
Bakanlığa sunulmasından itibaren altı ay içerisinde gerekli
çevre koruma önlemlerini almayan faaliyetler Bakanlıkça süre
verilmeksizin durdurulur.
Yürürlükteki mevzuat uyarınca yer
seçimi uygun olmayan faaliyetler için ilgili mevzuat
hükümlerinin uygulanması esastır.
Geçici Madde 4 –
Atıksu arıtma ve evsel nitelikli katı atık bertaraf tesisini
kurmamış belediyeler ile, halihazırda faaliyette olup, atıksu
arıtma tesisini kurmamış organize sanayi bölgeleri, diğer sanayi
kuruluşları ile yerleşim birimleri, bu tesislerin kurulmasına
ilişkin iş termin plânlarını bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren bir yıl içinde Bakanlığa sunmak ve aşağıda
belirtilen sürelerde işletmeye almak zorundadır.
İşletmeye alma süreleri, iş termin
plânının Bakanlığa sunulmasından itibaren; belediyelerde nüfusu,
100.000’den fazla olanlarda 3 yıl, 100.000 ilâ 50.000 arasında
olanlarda 5 yıl, 50.000 ilâ 10.000 arasında olanlarda 7 yıl,
10.000 ilâ 2.000 arasında olanlarda 10 yıl, organize sanayi
bölgeleriyle bunların dışında kalan endüstri tesislerinde ve
atıksu üreten her türlü tesiste 2 yıldır.
Halen inşaatı devam eden atıksu
arıtma ve katı atık bertaraf tesisleri için iş termin plânı
hazırlanması şartı aranmaz. Tesisin işletmeye alınma süresi bu
maddede belirlenen işletmeye alınma sürelerini geçemez.
Belediyeler, organize sanayi
bölgeleri, diğer sanayi kuruluşları ile yerleşim yerleri bu
hükümden yararlanmak için bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren
üç ay içinde Bakanlığa başvurmak zorundadır.
Bu Kanunun 8 inci maddesi ile
atıksu altyapı sistemlerinin ve katı atık bertaraf tesisleri
kurma yükümlülüğü verilen kurum ve kuruluşların, bu
yükümlülüklerini, bu maddede belirtilen süre içinde yerine
getirmemeleri halinde; belediyelerde nüfusu 100.000’den fazla
olanlara 50.000 Türk Lirası, 100.000 ilâ 50.000 arasında
olanlara 30.000 Türk Lirası, 50.000 ilâ 10.000 arasında olanlara
20.000 Türk Lirası, 10.000 ilâ 2.000 arasında olanlara 10.000
Türk Lirası, organize sanayi bölgelerinde 100.000 Türk Lirası,
bunların dışında kalan endüstri tesislerine ve atıksu üreten her
türlü tesise 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir.
Geçici Madde 5 –
Bu Kanuna ekli (1) sayılı listede gösterilen kadrolar iptal
edilerek, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı
cetvelin Çevre ve Orman Bakanlığına ilişkin bölümünden
çıkartılmış, ekli (2) sayılı listede gösterilen kadrolar ise
ihdas edilerek, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I)
sayılı cetvelin Çevre ve Orman Bakanlığına ilişkin bölümüne
eklenmiştir.
Geçici Madde 6 –
Bu Kanunda geçen Türk Lirası ibaresi karşılığında, uygulamada
28/1/2004 tarihli ve 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin
Para Birimi Hakkında Kanun hükümlerine göre Ülkede tedavülde
bulunan para "Yeni Türk Lirası" olarak adlandırıldığı sürece bu
ibare kullanılır.
2872
SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDlRDIĞI KANUN VE
HÜKÜMLERİ
GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten
Kaldıran Mevzuatın
Yürürlükten
Kaldırılan
Kanun veya Kanun
Hükümleri Tarihi
Sayısı Maddesi
______________________________________________ ____________
__________ _________
2872 sayılı Kanun 4, 5, 6, 7 nci
maddeleri ve diğer Ka
nunların bu KHK'ye aykırı
hükümleri 8/6/1984
KHK222 30
2872 sayılı Kanunun 5 inci
maddesi 13/3/1990
KHK-409 12
2872 sayılı Kanunun 4 üncü
maddesi 9/8/1991
KHK-443 43
2872
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR
LİSTE
Kanun
Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren
maddeler giriş tarihi
KHK-222
—
18/6/1984
3301
—
19/6/1986
3362
—
26/5/1987
3416
—
11/3/1988
KHK-409
—
10/4/1990
KHK-443
—
21/8/1991
4629
––
1/1/2002 ta-
rihinden geçerli
olmak üzere
3/3/2001 tarihinde
5177
10
5/6/2004
5216
24
23/7/2004
5491 1, 2, 3,
4,5,9,10,11,12,13,14,15,16,18,20,21,22,23,24,25,26,
28,29,30,31,
Ek Madde, 1,2,3,4,5,6,7,8,9, İşlenemeyen Hüküm
Geciçi Madde 1,2,3,4,5 ve
6
13/5/2006
|
